Gõ nhanh mà sai chính tả thì vẫn phải quay lại sửa. Phần lớn lỗi chính tả tiếng Việt không đến từ việc không biết chữ, mà từ cách phát âm của từng vùng: ở nơi này hai âm nghe giống nhau, nên khi viết rất dễ nhầm. Dưới đây là những cặp hay gặp nhất và vài mẹo để nhớ.
ch hay tr
Nhiều vùng phát âm ch và tr giống nhau. Một số từ hay nhầm:
- trân trọng, chân thành
- chuẩn bị, chuyên nghiệp
- trách nhiệm, chăm chỉ
Mẹo: khi không chắc, hãy nghĩ đến một từ quen có cùng tiếng. Trọng trong trân trọng cũng là trọng trong tôn trọng và quan trọng.
s hay x
- sản xuất, xuất sắc, sắp xếp
- chia sẻ (không phải «chia xẻ»), sửa chữa
Ví dụ khi gõ Telex:
- sanr xuaats → sản xuất
- xuaats sawcs → xuất sắc
- chia ser → chia sẻ
d, gi hay r
Ở miền Bắc, ba âm này thường nghe gần như giống nhau. Hai từ hay bị nhầm nhất:
- dành: để riêng, để dành (dành dụm, dành thời gian).
- giành: tranh lấy (giành giật, giành chiến thắng).
Ví dụ: danhf → dành, gianhf → giành.
Một số từ khác: rõ ràng, giản dị, dễ dàng.
l hay n
Ở một số địa phương, l và n bị đọc lẫn nhau. Hãy để ý các từ như lo lắng, no nê, nỗ lực, năng lượng.
- noox luwcj → nỗ lực
Dấu hỏi hay dấu ngã
Ở miền Trung và miền Nam, dấu hỏi và dấu ngã thường được đọc giống nhau, nên đây là lỗi rất phổ biến khi viết. Hai mẹo có thể giúp bạn.
1. Từ láy đi theo cặp. Trong nhiều từ láy, hai tiếng cùng thuộc một nhóm thanh: nhóm ngang – sắc – hỏi, hoặc nhóm huyền – ngã – nặng.
- Nhóm ngang – sắc – hỏi: vui vẻ, nho nhỏ, lẻ loi, mải miết
- Nhóm huyền – ngã – nặng: lặng lẽ, mạnh mẽ, vội vã, rõ ràng, dễ dàng, sạch sẽ
Quy tắc này đúng với phần lớn từ láy, nhưng vẫn có ngoại lệ.
2. Từ Hán Việt. Từ Hán Việt bắt đầu bằng m, n, nh, v, l, d, ng thường mang dấu ngã chứ không mang dấu hỏi (ví dụ nỗ lực, lĩnh vực, dũng cảm). Câu dễ nhớ: «Mình Nên Nhớ Viết Lại Dấu Ngã». Quy tắc này cũng có vài ngoại lệ.
Khi gõ Telex, phím r là dấu hỏi và phím x là dấu ngã:
- lawngj lex → lặng lẽ
- vui ver → vui vẻ
- suy nghix → suy nghĩ
Âm cuối: -c hay -t, -n hay -ng
Ở miền Nam, các cặp âm cuối này thường được đọc gần giống nhau:
- bát ngát, bàn bạc
- lan man, lang thang
Mẹo: đọc chậm và rõ từng tiếng khi luyện, hoặc tra từ điển khi gặp từ mới.
Luyện thế nào để gõ đúng từ đầu
- Gõ chậm mà đúng. Gõ sai rồi sửa tốn thời gian hơn nhiều so với gõ đúng ngay.
- Đọc thầm trước khi gõ. Nhìn cả cụm từ, đọc thầm một lần, rồi mới gõ.
- Ghi lại những từ hay sai. Mỗi người thường chỉ nhầm một nhóm nhỏ từ. Ghi lại và luyện riêng chúng.
- Tra từ điển khi không chắc. Một lần tra kỹ giúp bạn nhớ lâu hơn nhiều lần đoán.
Luyện với XE GÕ
Chủ đề «Dấu khó» trên XE GÕ có nhiều câu với dấu hỏi, dấu ngã và các vần khó. Mỗi lần gõ sai, xe sẽ chậm lại, nên bạn sẽ nhanh chóng biết mình hay nhầm ở đâu. Bắt đầu ở trang chủ, hoặc đọc thêm Quy tắc đặt dấu thanh.