Telex là kiểu gõ tiếng Việt phổ biến nhất hiện nay. Bạn chỉ cần bàn phím tiếng Anh thông thường, không cần phím số hay ký tự đặc biệt. Bài này tóm tắt toàn bộ quy tắc Telex cho người mới học gõ, kèm ví dụ để bạn thử ngay.
Hai quy tắc của Telex
- Dấu của chữ cái (mũ, móc, trăng, gạch ngang): gõ lặp lại chữ đó, hoặc gõ thêm
w. - Dấu thanh: gõ thêm một chữ cái trong cùng âm tiết.
Vì mọi phím đều nằm ở khu vực chữ cái, tay bạn gần như không phải rời hàng phím cơ sở. Đó là lý do Telex thường nhanh hơn các kiểu gõ dùng phím số.
Gõ chữ có dấu mũ, dấu móc và chữ đ
| Phím gõ | Chữ | Ví dụ |
|---|---|---|
| aa | â | caan → cân |
| aw | ă | awn → ăn |
| ee | ê | ddeem → đêm |
| oo | ô | tooi → tôi |
| ow | ơ | mow → mơ |
| uw | ư | thuw → thư |
| dd | đ | ddi → đi |
Cách nhớ: chữ có dấu mũ thì gõ hai lần, chữ có dấu móc hoặc dấu trăng (ă, ơ, ư) thì thêm w, còn đ là hai lần d.
Gõ dấu thanh
| Phím | Dấu | Ví dụ |
|---|---|---|
| s | sắc | mas → má |
| f | huyền | maf → mà |
| r | hỏi | mar → mả |
| x | ngã | max → mã |
| j | nặng | maj → mạ |
Bạn có thể gõ phím dấu thanh ở bất kỳ chỗ nào sau nguyên âm trong âm tiết: vieejt và vieetj đều ra «việt». Bộ gõ sẽ tự đặt dấu vào đúng nguyên âm. Nhiều người gõ nhanh chọn cách bỏ dấu ở cuối âm tiết, vì nhịp gõ đều hơn và ít phải nghĩ.
Kết hợp cả hai
- xin chaof → xin chào
- camr own → cảm ơn
- tieengs vieejt → tiếng Việt
- caf phee suwax ddas → cà phê sữa đá
- haf nooij → Hà Nội
- saif gonf → Sài Gòn
Mẹo: vần «ươ» chỉ cần một chữ w
Vần «ươ» xuất hiện rất nhiều trong tiếng Việt: được, người, nước, đường, trường… Gõ từng chữ thì là uwow, nhưng với Telex bạn chỉ cần gõ uow, cả u và o đều nhận dấu móc.
- dduowcj → được
- nguowif → người
- nuowcs → nước
- dduowngf → đường
Bớt một phím cho một vần gặp thường xuyên, tốc độ của bạn sẽ tăng thấy rõ.
Thứ tự luyện tập
- Từ không dấu (xin, ba, em) để quen vị trí phím.
- Từ chỉ có dấu thanh (chào, cà, má) để nhớ s, f, r, x, j.
- Từ có dấu mũ, dấu móc, chữ đ (tôi, đi, ăn).
- Từ có cả hai loại dấu (việt, phở, được).
- Câu ngắn, gõ liền mạch và nhấn dấu cách giữa các từ.
Điều quan trọng là gõ đúng trước, nhanh sau. Khi các ngón tay đã nhớ phím, tốc độ sẽ tự tăng.
Luyện với XE GÕ
Trên XE GÕ, bạn chọn kiểu gõ «Telex của trò chơi» là có thể luyện ngay mà không cần cài bộ gõ. Hãy thử chủ đề «Hằng ngày» trước, rồi sang «Dấu khó» khi đã quen. Xem luật chơi ở trang Cách chơi và bắt đầu ở trang chủ.